Θέματα φιλοσοφικά, επιστημονικά, κοινωνικά, ψυχολογικά, για τον άνθρωπο. Νευροεπιστήμες, εγκέφαλος,συνείδηση και νοημοσύνη. Νίκος Λυγερός.
Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα , την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία, χρειάζεται και η εμπάθεια... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορει να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση) , υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας...

Βασικές Έννοιες Λογικής (επιχειρήματα, εγκυρότητα, αλήθεια)

Βασικές Έννοιες Λογικής (επιχειρήματα, εγκυρότητα, αλήθεια)

του Αριστείδη Αραγεώργη, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

1. Λογική, Κριτική Σκέψη και Φιλοσοφία

Η λογική περιγράφεται συνήθως ως το σύνολο των αρχών, μεθόδων και κανόνων που χρησιμοποιούνται για τη διάκριση των “ορθών” συλλογισμών από τους “εσφαλμένους” συλλογισμούς σε μια περιοχή της ανθρώπινης σκέψης. Εδώ με τη λέξη ‘συλλογισμός’ εννοούμε κάθε πλήρη νοητική διαδικασία κατά την οποία εξάγονται συμπεράσματα από ένα σύνολο τεκμηρίων για την αλήθεια των συμπερασμάτων αυτών. Ασφαλώς, οι συλλογισμοί ως νοητικές διαδικασίες δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο λογικής ανάλυσης. Η λογική ασχολείται, μάλλον, με τα προϊόντα της έκφρασης συλλογιστικών διαδικασιών στη γλώσσα. Το προϊόν της γλωσσικής έκφρασης μιας ολοκληρωμένης συλλογιστικής διαδικασίας συναγωγής συμπεράσματος ονομάζεται επιχείρημα. Η λογική, λοιπόν, ασχολείται με τη διάκριση μεταξύ “καλών” ή “ορθών” και “κακών” ή “λανθασμένων” επιχειρημάτων.
Βεβαίως, οι συλλογιστικές διαδικασίες και οι γλωσσικές - γενικότερα, συμπεριφορικές - τους εκφράσεις αποτελούν αντικείμενο και της επιστήμης της ψυχολογίας. Αλλά η ψυχολογία μελετά τις διαδικασίες αυτές υπό διαφορετικό πρίσμα και με διαφορετικό σκοπό. Ο ψυχολόγος ενδιαφέρεται, μεταξύ άλλων, να απαντήσει στο ερώτημα: “Πώς συλλογίζονται οι άνθρωποι στην πραγματικότητα;” Αντίθετα, ο ειδικός της λογικής αποπειράται να απαντήσει στο ερώτημα: “Πώς πρέπει να συλλογίζονται οι άνθρωποι;” Είναι σαφές ότι οι απαντήσεις σε αυτά τα δυο ερωτήματα διαφέρουν. Στην πραγματικότητα οι άνθρωποι ακολουθούν συχνά εσφαλμένες συλλογιστικές διαδικασίες και υποπίπτουν σε λογικές πλάνες λόγω αμέλειας, συναισθηματικής φόρτισης, προκατάληψης, έλλειψης χρόνου, κ.λπ. Σε φιλοσοφικό λεξιλόγιο, η εν λόγω διάκριση μεταξύ λογικής και ψυχολογίας διατυπώνεται ως εξής: ο χαρακτήρας της λογικής είναι κανονιστικός (normative) ενώ εκείνος της ψυχολογίας περιγραφικός (descriptive).

Δεδομένου ότι το αντικείμενο της λογικής είναι το πώς πρέπει να επιχειρηματολογούμε, η χρηστική αξία της λογικής είναι ευρύτατη. Κάθε φορά που συνάγουμε ένα νέο συμπέρασμα από όσα ήδη γνωρίζαμε, ή προσπαθούμε να εκτιμήσουμε τις μελλοντικές συνέπειες των πράξεών μας, επιδιδόμαστε σε συλλογιστικές διαδικασίες των οποίων η “ορθότητα” ελέγχεται με κριτήρια της λογικής. Συνεπώς, η λογική εφαρμόζεται σε κάθε τομέα ανθρώπινης δραστηριότητας που απαιτεί κριτική σκέψη - στην καθημερινή ζωή, στις επιστήμες, στην τεχνολογία, στην πολιτική, κ.λπ. Ωστόσο, θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι μόνο ο ειδικός της λογικής κατέχει την ικανότητα της κριτικής σκέψης. Όπως ένας τεχνίτης μπορεί να γίνει εξαιρετικός μεταλλουργός χωρίς να γνωρίζει το παραμικρό από τη θεωρία της φυσικοχημείας των μετάλλων, έτσι και ένας σκεπτόμενος άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει κριτική σκέψη - δηλαδή, τις δεξιότητες που καλλιεργεί η “τέχνη της λογικής” (art of logic) - χωρίς να έχει εκτεθεί στη θεωρία της “επιστήμης της λογικής” (science of logic). Εντούτοις, η “επιστήμη της λογικής” διευκολύνει την απόκτηση των δεξιοτήτων αυτών από τον σπουδαστή της διότι (1) τον εφοδιάζει με εύκολα εφαρμόσιμες μεθόδους για τον έλεγχο της εγκυρότητας επιχειρημάτων, (2) του παρέχει την ευκαιρία να εφαρμόζει συχνά αυτές τις μεθόδους (λύνοντας ασκήσεις), και (3) τον εξοικειώνει με την τυπολογία των πλέον συνηθισμένων λογικών πλανών.

Η μελέτη της λογικής έχει ιδιαίτερη αξία για τον σπουδαστή της φιλοσοφίας. Ο Russell είχε ισχυριστεί ότι όλα τα γνήσια φιλοσοφικά προβλήματα είναι, σε τελευταία ανάλυση, προβλήματα της λογικής. Και οι Λογικοί Θετικιστές του πρώτου μισού του 20ου αιώνα θεωρούσαν τη λογική ανάλυση της γλώσσας της επιστήμης ως την κύρια νόμιμη ενασχόληση της φιλοσοφίας. Αυτές οι απόψεις ακούγονται ακραίες. Θα μπορούσε κανείς εύλογα να αντιτείνει ότι τα προβλήματα της κανονιστικής ηθικής είναι γνησίως φιλοσοφικά αλλά μη αναγώγιμα σε προβλήματα της λογικής. Επιπλέον, το ύφος ενός σημαντικού τμήματος της φιλοσοφικής παράδοσης δεν εξαντλείται σε ακολουθίες συναγωγής συμπερασμάτων αλλά επικεντρώνεται στη συλλογή παρατηρήσεων, διευκρινίσεων, κ.λπ. (Το έργο Φιλοσοφικές Έρευνες του ύστερου Wittgenstein αποτελεί υπόδειγμα τέτοιου ύφους.)

Όμως, αν και δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη φιλοσοφία εξ ολοκλήρου, η λογική έχει μεγάλη σημασία για τη φιλοσοφία. Και η σημασία αυτή δεν εξαντλείται στη διαπίστωση ότι η λογική είναι ένας φιλοσοφικός κλάδος ανάμεσα στους άλλους. Πράγματι, για πολλούς φιλοσόφους, η μονάδα του φιλοσοφικού λόγου είναι το επιχείρημα. Συνεπώς, τα κριτήρια αξιολόγησης επιχειρημάτων που διατυπώνει η λογική αποτελούν εργαλεία για την κριτική προσέγγιση πολλών φιλοσοφικών κειμένων. Επιπλέον, οι εφαρμογές της λογικής σε ένα πλήθος πεδίων φιλοσοφικής έρευνας - μεταφυσική, φιλοσοφία της γλώσσας, φιλοσοφία του νου, φιλοσοφία των μαθηματικών, φιλοσοφία της επιστήμης, κ.ά. - έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά γόνιμες. Εξάλλου, η φιλοσοφία, σε κάθε της βήμα, εμμένει στην αυστηρότητα, τη διαύγεια και τη συνοχή του λόγου - “αρετές” που κατεξοχήν καλλιεργεί η μελέτη της λογικής.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό που ονομάσαμε “επιστήμη της λογικής” έχει συμβάλει στην ανάπτυξη κλάδων εκτός φιλοσοφίας και έχει έτσι αποκαταστήσει “διεπιστημονικούς” δεσμούς ανάμεσα στη φιλοσοφία και κλάδους όπως η γλωσσολογία, τα μαθηματικά και η “επιστήμη” των υπολογιστών. Δεν είναι τυχαίο ότι, στα περισσότερα πανεπιστήμια, οι φοιτητές οποιασδήποτε από τις παραπάνω ειδικότητες υποχρεώνονται να παρακολουθήσουν τουλάχιστον ένα μάθημα συμβολικής λογικής. Και δεν είναι τυχαίο ότι η “καρδιά” ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή αποκαλείται και ‘logic board’.

2. Γλώσσα και Προτάσεις

Μια γλώσσα, όπως τη νοούμε συνήθως, είναι ένα σύστημα σημείων (γραμμάτων, φθόγγων, ήχων, λέξεων, παραστάσεων, κ.ο.κ.), ή/και έξεων παραγωγής σημείων, που χρησιμοποιείται από μια κοινότητα ατόμων για έκφραση και επικοινωνία: έκφραση και ανταλλαγή σκέψεων, πληροφοριών, συναισθημάτων, επιθυμιών, κ.λπ. Μια έκφραση σε μια γλώσσα είναι μια πεπερασμένη ακολουθία σημείων της γλώσσας αυτής. Παραδείγματος χάριν, οι ‘ω!ρη’, ‘νησί’, ‘Η Σαντορίνη είναι όμορφο νησί’ είναι εκφράσεις της ελληνικής γλώσσας ενώ οι ‘3(+’ και ‘2+3 = 5’ εκφράσεις της γλώσσας της αριθμητικής.
Σε κάθε χρήση μιας γλώσσας διακρίνουμε τρεις παράγοντες: (1) την έκφραση, (2) το σημαινόμενο/υποδηλούμενο (αυτό στο οποίο αναφέρεται η έκφραση) και (3) τον χρήστη (ομιλητή, συγγραφέα, ακροατή, αναγνώστη, κ.λπ.). Η έρευνα μιας χρήσης της γλώσσας έχει
  • πραγματολογικό χαρακτήρα αν γίνεται σαφής αναφορά στους χρήστες,
  • σημασιολογικό χαρακτήρα αν αγνοήσουμε τους χρήστες και επικεντρώσουμε την προσοχή στις σχέσεις εκφράσεων και σημαινομένων, και
  • γραμματικό ή συντακτικό χαρακτήρα αν αγνοήσουμε τους χρήστες και τα σημαινόμενα και επικεντρωθούμε στη δομή (μορφή) και τις σχέσεις μεταξύ των εκφράσεων.
Πιο αναλυτικά, η γραμματική ή συντακτική ανάλυση πραγματεύεται τους κανόνες συμπλοκής των σημείων της γλώσσας για τη δημιουργία καλώς σχηματισμένων εκφράσεων (π.χ., λέξεων, προτάσεων). Η σημασιολογική ανάλυση μελετά τους τρόπους απόδοσης νοήματος στις καλώς σχηματισμένες εκφράσεις και, μέσω αυτής της απόδοσης νοήματος, τον χαρακτηρισμό των ερμηνευμένων καλώς σχηματισμένων προτάσεων ως αληθών ή ψευδών. Τέλος, αντικείμενο μιας πραγματολογικής ανάλυσης μπορεί να είναι η φυσιολογία των οργάνων που χρησιμοπούνται για την ομιλία, το νευρικό σύστημα που συνδέεται με τη γλωσσική δραστηριότητα, η ψυχολογική διάσταση της χρήσης μιας έκφρασης από διαφορετικά άτομα, η κοινωνιολογική και εθνολογική πλευρά των γλωσσικών έξεων διαφόρων κοινοτήτων ή ομάδων, κ.ά.

Βιοηθική: επιστημονική ανθρωπιά & ανθρώπινη επιστήμη

Η διάλεξη του Νίκου Λυγερού με θέμα: "Βιοηθική: επιστημονική ανθρωπιά & ανθρώπινη επιστήμη". Γενικό Νοσοκομείο Καρδίτσας. Παρασκευή 13 Ιανουαρίου 2017.   



Βιοηθική και γνωστικά όρια 

Το γενικό πρόβλημα της βιοηθικής ως γνωστικό αντικείμενο είναι η δυναμική πολλαπλότητα των ιεραρχιών που αποτελεί το πεδίο ορισμού της. Όταν το πλαίσιο είναι γραμμικό μεταφέρει μέσα μια φυσιολογική ιεραρχία. Όταν έχουμε όμως ένα σύνολο με μερική διάταξη, η φυσιολογική ιεραρχία δεν υπάρχει και πρέπει να το εφοδιάσουμε με τεχνητή, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως αυθαίρετη. Και όταν έχουμε ένα σύνολο προηγούμενων συνόλων, πρέπει να δημιουργηθεί ένα πρωτόκολλο που θα καθορίσει τη σειρά των ιεραρχιών. Η βιοηθική, όμως, δεν λειτουργεί μέσα σ’ ένα στατικό πλαίσιο. Διότι αυτό εμπεριέχει επιστημονικά, νομικά, θρησκευτικά, νομολογικά και αξιολογικά στοιχεία που λειτουργούν πολεμολογικά μεταξύ τους, και ανάμεσά τους εμπλέκονται δυναμικές που ανήκουν στην οντολογία, στη δεοντολογία και στην τελεολογία. Πιο βαθιά, το πρόβλημα της βιοηθικής είναι ότι αυτά τα δεδομένα δεν λειτουργούν απλά ως στοιχεία ενός συνόλου. Υπάρχουν σχέσεις μεταξύ τους που οδηγούν σε συστημικά χαρακτηριστικά, τα οποία σχετίζονται με τις ιδιότητες της θεωρίας ομάδων και της θεωρίας παιγνίων. Κατά συνέπεια, τα μέλη μιας επιτροπής βιοηθικής δεν λειτουργούν σ’ ένα ομαλό πλαίσιο που θα χαρακτήριζε ένα συμβατικό γνωστικό αντικείμενο. Επομένως, η βιοηθική απαιτεί μια ποικιλόμορφη γνώση που εξελίσσεται συνεχώς σε σχέση με τις παραμέτρους που αποτελούν το υπόβαθρό της. Η λειτουργία της επιτροπής είναι αναπόφευκτα συλλογική έτσι ώστε τα μέλη της να εντοπίσουν αποτελεσματικά τα κοινωνικά τους αντανακλαστικά. Διότι αυτά υπάρχουν, θέλουμε δεν θέλουμε. Μα το θέμα της βιοηθικής δεν είναι να τα αποβάλει. Η ύπαρξή τους δεν είναι αρνητική από μόνη της, είναι απλώς φυσιολογική για ένα κοινωνικό ον. Είναι ο μη εντοπισμός τους που προκαλεί το αρνητικό. Έτσι η ομάδα των μελών θα πρέπει να γνωρίζει τα χαρακτηριστικά της. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει ν’ ακολουθήσει τη στρατηγική αρχή του Sun Tse, δηλαδή ότι ο άνθρωπος που γνωρίζει τον εαυτό του, δεν έχει εχθρούς. Με άλλα λόγια, τα προβλήματα της βιοηθικής προέρχονται και από τη μη λειτουργία της ομαδικότητας μέσα σε αυτό το πλαίσιο που αναλύσαμε προηγουμένως. Η βιοηθική αποτελεί, λοιπόν, ένα καταλυτικό πλαίσιο που επιτρέπει στον καθένα, αλλά και στην ομάδα, να αντιληφθεί τα γνωστικά του όρια. Αυτή η πρώτη φάση είναι αποφασιστική και θα καθορίσει εκ των υστέρων την αποτελεσματικότητα του ίδιου, αλλά και της ομάδας. Διότι η συλλογικότητα της απόφασης θα πρέπει να έχει ξεπεράσει αυτά τα γνωστικά όρια για να βοηθήσει πραγματικά τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μια συγκεκριμένη δυσκολία για τον εαυτό τους ή γενικότερα για το περιβάλλον τους. Η βιοηθική για να λύσει αυτά τα ανθρώπινα προβλήματα, για να ξεπεράσει τα κοινωνικά εμπόδια, δημιουργεί πρώτα γνωστικά προβλήματα που εντοπίζουν τα γνωστικά όρια. Μόνο εφόσον υπάρξει το πλαίσιο, θα μπορέσει να ενεργοποιηθεί η συλλογικότητα της επιτροπής που θα γίνει αποτελεσματική με την εμπειρία των σχέσεων...

Ν. Λυγερός - Δεν υπάρχει λύση Κυπριακού δίχως αξιοποίηση της ΑΟΖ / Αντανακλαστικά ραγιαδισμού

Ν. Λυγερός - Δεν υπάρχει λύση Κυπριακού δίχως αξιοποίηση της ΑΟΖ / Αντανακλαστικά ραγιαδισμού.
Όσο και να χτυπιούνται μερικοί για να μας πείσουν από τις δύο πλευρές ότι προσπαθούν να βρουν μια λύση για το Κυπριακό, ξέρουμε ότι είναι σε λανθασμένη βάση. Για να υπάρξει λύση πρέπει να υπάρχει διαδικασία επίλυσης. Εδώ από την αρχή έχουν εξαιρέσει από τις διαπραγματεύσεις το ενεργειακό θέμα, ενώ είναι η ουσία και ειδικά για την εξισορρόπηση των οικονομιών. Επίσης, έχουν ασχοληθεί μόνο με τα θέματα με τα οποία συμφωνούσαμε πριν το 1974. Δεν υπάρχει, λοιπόν, επί του πρακτέου καμιά μα καμιά ουσιαστική πρόοδος για τα σοβαρά θέματα όπως είναι το εδαφικό, το προσφυγικό και το περιουσιακό, όλα ως μια εποικοδομητική προσπάθεια. Στην πραγματικότητα, ο καθένας θέλει να φανεί ότι προσπάθησε κι ότι δεν φταίει αυτός για το αναμενόμενο ναυάγιο, για να μην έχει επιπτώσεις και μάλιστα να μπορεί να εκμεταλλευτεί την όλη προσπάθεια για εκλογικούς σκοπούς και μόνο, χωρίς να υπάρχει κανένα όφελος σε εθνικό επίπεδο. Διότι, για το εθνικό η αξιοποίηση της Κυπριακής ΑΟΖ και η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου είναι απαραίτητες όχι μόνο για να υπάρξει μια οικονομική άνεση, που θα προσφέρει ένα θετικό πλαίσιο για την επίλυση, αλλά πιο πολύ διότι κάθε υπογραφή που πέτυχε η Κύπρος με την Αίγυπτο, με το Λίβανο, με το Ισραήλ και με τις ξένες εταιρείες Nobel, Eni, Total, Exxon Mobil δεν είναι επιτυχίες μιας κοινότητας, αλλά μιας χώρας....

Ο εγκέφαλός μας δημιουργεί τον κόσμο. Δεν αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον με τα μάτια αλλά με το μυαλό

Δεν αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον με τα μάτια αλλά με το μυαλό
Της δρ Λίζα Βάρβογλη (Ψυχολόγος, Νευροψυχολόγος) Αναδημοσίευση από "ΤΟ ΒΗΜΑ science". 

Δεν αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον με τα μάτια αλλά με το μυαλό. Πώς όμως ο νους μας «διαβάζει» την πραγματικότητα μέσα από εικόνες; Είναι σαν να λύνουμε ένα δύσκολο πρόβλημα. Τα λάθη είναι οι ψευδαισθήσεις. Ο εγκέφαλός μας δημιουργεί τον κόσμο. 

Πώς εξηγούνται οι ψευδαισθήσεις;

  • "Να πιστεύετε τα μισά απ' όσα βλέπετε και τίποτε απ' όσα ακούτε" - Dinah Craik, 1858


Όλοι λίγο-πολύ έχουμε μπερδευτεί με κάποια εικόνα που δίνει την ψευδαίσθηση της κίνησης, με έναν χώρο έξυπνα διαμορφωμένο που δείχνει μεγαλύτερος απ' ό,τι είναι ή έχουμε θαυμάσει τα έργα με την ιδιόμορφη συμμετρία του Μ.C. Escher. Πώς ο εγκέφαλος «διαβάζει» την πραγματικότητα μέσα από εικόνες; Οι εικόνες αντιπροσωπεύουν άμεσα αλλά λίγα και βιολογικά ασήμαντα χαρακτηριστικά του αντικειμένου. Σημαντικό από βιολογική άποψη είναι αν το αντικείμενο είναι δηλητηριώδες, σκληρό, βαρύ, φιλικό, εχθρικό, που δεν είναι χαρακτηριστικά των εικόνων. H ζωή του κατόχου του ματιού εξαρτάται από το πώς θα ερμηνεύσει αυτές τις εικόνες. Αρα τα μάτια έχουν μικρή βιολογική σημασία αν δεν υπάρχει εγκέφαλος για να ερμηνεύσει τις εικόνες που προσλαμβάνουν. Το να αντιληφθούμε την πραγματικότητα μέσα από τις εικόνες είναι σαν να λύνουμε ένα δύσκολο πρόβλημα. Τα λάθη είναι ψευδαισθήσεις που μπορεί να συμβούν σε οποιαδήποτε αίσθηση. 

Δύο μεγάλες αντιληπτικές θεωρίες προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί υπάρχουν αυτές οι ψευδαισθήσεις. H λεγόμενη «cue theory» διατείνεται ότι οι ψευδαισθήσεις είναι το προϊόν εισερχομένων αισθητηριακών πληροφοριών και της από-πάνω-προς-τα-κάτω εγκεφαλικής επεξεργασίας (Allard, 2001). Επιστήμονες όπως ο Gibson παρατήρησαν ότι η «cue theory» δεν περιγράφει το πώς οι άνθρωποι αντιδρούν σε πραγματικές καταστάσεις. Σύμφωνα με την άμεση αντίληψη, όλες οι πληροφορίες έρχονται από τις αισθήσεις μας και δεν χρειάζονται περαιτέρω επεξεργασία από ανώτερα εγκεφαλικά κέντρα. Αυτή η αντίθεση μεταξύ των δύο θεωριών ώθησε τους επιστήμονες να ψάξουν για απαντήσεις στη νευροανατομία: βρέθηκε ότι υπάρχουν δύο συστήματα επεξεργασίας οπτικών πληροφοριών: το ραχιαίο και το κοιλιακό. Το ραχιαίο φαίνεται ότι ευθύνεται για τον ασυνείδητο έλεγχο της κίνησης - και σχετίζεται με την αντιληπτική θεωρία - ενώ το κοιλιακό είναι υπεύθυνο για τη συνειδητή επεξεργασία της αναγνώρισης αντικειμένων (Allard, 2001). Το κοιλιακό φαίνεται να αντιστοιχεί στην «cue theory» και να εξαπατάται ευκολότερα από οπτικές ψευδαισθήσεις. Εξακολουθεί να υπάρχει διχογνωμία σχετικά με το αν το ραχιαίο σύστημα μπορεί επίσης να εξαπατηθεί από οπτικές ψευδαισθήσεις.

Ο Richard Gregory στο βιβλίο «Eye and Brain» (1997) περιγράφει τη σύνθετη εργασία της αναδόμησης του οπτικού κόσμου από την εικόνα που δέχεται ο αμφιβληστροειδής:

«Είμαστε τόσο εξοικειωμένοι να βλέπουμε που χρειάζεται ένα άλμα της φαντασίας για να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχουν προβλήματα προς επίλυση. Σκεφθείτε το: παίρνουμε μικρούτσικες, ανάποδες εικόνες στα μάτια μας και βλέπουμε ξεχωριστά στερεά αντικείμενα στον γύρω χώρο. Από τα μοτίβα της διέγερσης του αμφιβληστροειδούς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο των αντικειμένων και αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα θαύμα». 

H αντίληψη είναι μια δυναμική διεργασία που αποτελεί την αναζήτηση του εγκεφάλου για την καλύτερη ερμηνεία των πληροφοριών που δέχεται. Μερικές φορές όμως ο εγκέφαλος κάνει λάθος σε αυτό που υποθέτει ότι ισχύει και τότε προκύπτουν οι οπτικές ψευδαισθήσεις (Gregory, 1997). 

Ν. Λυγερός - Στρατηγική και Έξυπνη Ιστορία

Νίκος Λυγερός - Στρατηγική και Έξυπνη Ιστορία
Όταν κάποιος εξετάζει τον εαυτό του με αντικειμενικό τρόπο, βλέπει μόνο ένα πιόνι πάνω στην σκακιέρα και θεωρεί ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα για το συνολικό έργο. 

Ξεχνά ότι ένας ίππος έχει περιορισμένο ορίζοντα κι ότι το τέλος της σκακιέρας δεν αποτελεί προαγωγή, ξεχνά ότι ο αξιωματικός δεν μπορεί ν’ αλλάξει χρώμα, ξεχνά ότι ο πύργος δεν πάει διαγώνια, ξεχνά ότι η βασίλισσα δεν μπορεί να πάρει en passant κι ότι ο βασιλιάς δεν μπορεί να πηδήξει, ούτε να θυσιαστεί. 

Με άλλα λόγια, το πιόνι που βλέπει τοποστρατηγικά την σκακιέρα μπορεί να κάνει όλες αυτές τις κινήσεις και να δημιουργήσει πράξεις που ξεπερνούν τις ικανότητες κομματιών. 

Μπορεί, επίσης, να εξελιχθεί και να γίνει κομμάτι μέσω της προαγωγής. Όταν όλα αυτά τα στοιχεία είναι κατανοητά γι’ αυτόν που κάνει μια αυτοαξιολόγηση, τότε μπορεί να δει και κάτι παραπάνω, αφού υπάρχει η δυνατότητα να είναι ο τελευταίος που θα μείνει με τον βασιλιά που θα του προσφέρει τη νίκη. 

Διότι, ο βασιλιάς όσο σημαντικός κι αν είναι στο σκάκι, δεν μπορεί να νικήσει. Στην καλύτερη περίπτωση καταφέρνει να πετύχει μια ισοπαλία. 

Κι αν τα πιόνια συνδυάσουν τις ικανότητές τους, τότε μπορούν να γίνουν ένας τόσο ισχυρός δεσμός που αλλάζουν όλα τα δεδομένα, γι’ αυτόν τον λόγο μάλιστα υπάρχουν ανοίγματα που ονομάζονται λόγω της δομής των πιονιών αποκλειστικά από αυτά. 

Έτσι, η Έξυπνη Ιστορία δίνει μια προστιθέμενη αξία στην στρατηγική λόγω της νοημοσύνης του εκτιμητή... 

Νοημοσύνη: Ορισμός και κλίμακες μέτρησής της

Νοημοσύνη, δείκτης ευφυίας και κλίμακες μέτρησής Binet - Wechsler

Ο ορισμός της νοημοσύνης, τι είναι ο δείκτης ευφυϊας, ποιες είναι οι κλίμακες της νοημοσύνης. Επισημάνσεις για το δείκτη και τις κλίμακες νοημοσύνης. Θετικά και αρνητικά σημεία των τεστ νοημοσύνης.
Εκπαιδευτική Ψυχολογία / Επίκ. Καθηγήτρια Γεωργία Παπαντωνίου

Νοημοσύνη

  • Τα άτομα διαφέρουν μεταξύ τους σε σχέση με την ικανότητά τους:
    • να κατανοούν πολύπλοκα θέματα
    • να προσαρμόζονται επαρκώς στο περιβάλλον τους
    • να ωριμάζουν από τις εμπειρίες τους
    • να χρησιμοποιούν τη λογική τους
    • να ξεπερνούν τις δυσκολίες τους.
Οι περισσότερες θεωρίες νοημοσύνης είναι απόπειρες αποσαφήνισης των παραπάνω ατομικών διαφορών.

Ορισμοί της Νοημοσύνης

  • Ως μια γενική έφεση για μάθηση ή μια ικανότητα απόκτησης και χρήσης γνώσεων ή δεξιοτήτων
  • Ως κατευθυνόμενη προς στόχο προσαρμοστική συμπεριφορά (Sternberg & Salter, 1982)
  • Ως ικανότητα χειρισμού αφηρημένων εννοιών, επίλυσης προβλημάτων και μάθησης (Snyderman & Rothman, 1987)
Η λέξη «νοημοσύνη» πρωτοεμφανίζεται στην αγγλική γλώσσα το 12ο περίπου αιώναΟ καθένας έχει τη δική του έμμεση (άδηλη) θεωρία για τη νοημοσύνη, την οποία και χρησιμοποιεί σε ποικίλες κοινωνικές περιστάσεις. Οι θεωρίες αυτές αναγνωρίζουν ότι η νοημοσύνη ορίζεται διαφορετικά σε διαφορετικά περιβαλλοντικά πλαίσια: πχ. ένας έξυπνος χειρουργός θα εμφανίζει διαφορετικού τύπου νοημοσύνη από έναν έξυπνο αθλητή. Οι έμμεσες (άδηλες) θεωρίες νοημοσύνης μπορεί να διαφέρουν από κουλτούρα σε κουλτούρα. πχ. Οι Κινέζοι της Ταϊβάν περιλαμβάνουν, στους έμμεσους ορισμούς τους για τη νοημοσύνη, ικανότητες διαπροσωπικής και ενδοπροσωπικής επικοινωνίας, ενώ οι αγροτικοί πληθυσμοί της Κένυας περιλαμβάνουν τόσο γνωστικές όσο και ηθικές δεξιότητες. Ο τρόπος αξιολόγησης της νοημοσύνης μπορεί να αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου, εντός του ίδιου πολιτισμικού περιβάλλοντος. Πχ. Στις Η.Π.Α. πιστεύεται σήμερα από πολλούς ότι σημαντική πλευρά της νοημοσύνης αποτελούν, εκτός από τις γνωστικές, και οι συναισθηματικές ικανότητες τους ατόμου.

IqTest (Αριθμητική/Λογική, 126 IQ, 20 ερωτήσεις, 18 λεπτά)

IqTest (Αριθμητική/Λογική, 126 IQ, 20 ερωτήσεις, 18 λεπτά)
Αυτό το τεστ ευφυΐας ερευνά την ικανότητα σας να αναγνωρίσετε το πρότυπο κατά το οποίο παράγονται οι παρακάτω 20 αριθμητικές ακολουθίες. Η διάρκεια του τεστ είναι 18 λεπτά και το μέγιστο σκορ που μπορεί να επιτευχθεί είναι 126 iq στην κλίμακα Stanford-Binet, αποτέλεσμα που αντιστοιχεί στο 5% του πληθυσμού (5 στα 100 άτομα). Ευφυΐα δε σημαίνει να έχει κανείς ιδιαίτερες ικανότητες σε ένα συγκεκριμένο τομέα (λ.χ. γλωσσική αντίληψη ή μνήμη) αλλά να χρησιμοποιεί όλες τις δυνατότητες του εγκεφάλου με ολιστικό τρόπο. H γενική ευφυΐα δεν μπορεί να μετρηθεί άμεσα. Προκύπτει από το σύνολο διαφόρων τεστ και θεωρείται ότι βρίσκεται πιο κοντά στην έννοια της ευφυΐας π.χ. δεν μας δείχνει πόσο έξυπνο είναι ένα άτομο που λύνει ένα πρόβλημα, αλλά περιγράφει την ανώτερη ικανότητα του να αξιοποιεί όλες τις άλλες δεξιότητες του. Ακολουθούν 3 λυμένα παραδείγματα.

Παραδείγματα: 


Ex A: 1 3 5 7 9 ? ?

Ποιο αριθμοί ακολουθούν λογικά την παραπάνω ακολουθία; Οι 11 και 13. Κάθε νέος αριθμός προκύπτει αν στον προηγούμενο προσθέσουμε 2.  

Ex B: 1 2 4 8 16 ? ?
Ποιο αριθμοί ακολουθούν λογικά την παραπάνω ακολουθία; Οι 32 και 64. Κάθε νέος αριθμός προκύπτει από τον διπλασιασμό του προηγούμενου.  

Ex C: 4 7 6 10 8 13 10 ? ?
Ποιο αριθμοί ακολουθούν λογικά την παραπάνω ακολουθία; Οι 16 και 12. Εδώ έχουμε ουσιαστικά δύο ακολουθίες. Την 7, 10, 13, 16 (ο επόμενος αριθμός διαφέρει από τον προηγούμενο κατά 3 μονάδες, και την: 4, 6, 8, 10, 12 (ο επόμενος αριθμός διαφέρει από τον προηγούμενο κατά 2 μονάδες.  



Ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει προσωπικότητά; Είμαι ο εγκέφαλός μου

Ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει την προσωπικότητά του, αλλά χρειάζεται σκληρή προσπάθεια


Ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει προσωπικότητά; Είμαι ο εγκέφαλός μου
Της δρ Λίζα Βάρβογλη (Ψυχολόγος, Νευροψυχολόγος) Αναδημοσίευση από "ΤΟ ΒΗΜΑ science"

Αν κάνουμε ένα «μίνι τεστ» στον εαυτό μας και σκεφτούμε 4-5 επίθετα που μας χαρακτηρίζουν, το πιθανότερο είναι ότι μπορούμε να κρίνουμε ενστικτωδώς αν είμαστε κοινωνικοί ή δειλοί, αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι, νευρικοί ή ήρεμοι και σε τι βαθμό έχουμε αυτά τα χαρακτηριστικά: με δυο λόγια, αντιλαμβανόμαστε τι είναι αυτό που μας ορίζει. Το σύνολο αυτών των καθοριστικών χαρακτηριστικών εξωτερικά εκδηλώνεται ως συμπεριφορά - αυτό που οι άλλοι βλέπουν σε εμάς -, ενώ εσωτερικά βιώνεται ως η αίσθηση συνοχής και προσωπικής ταυτότητα, ως «εαυτός».

H απάντηση στο ερώτημα «τι μας κάνει να είμαστε ο εαυτός μας;» έχει απασχολήσει τα τελευταία 100 χρόνια φιλοσόφους, επιστήμονες, ψυχολόγους, καλλιτέχνες... Σύμφωνα με τον δρα Paul Costa, έναν από τους πρωτεργάτες της έρευνας της προσωπικότητας στο National Institute of Health των ΗΠΑ, «η προσωπικότητα δεν επηρεάζει απλώς την επιτυχία του ανθρώπου στη ζωή, την καθορίζει». Δηλαδή η καριέρα, η ευτυχία, οι σχέσεις, η υγεία και, γενικότερα, η ζωή του ανθρώπου εξαρτώνται από την προσωπικότητά του. 

H ψυχολογία διαθέτει ποικιλία εργαλείων (τεστ) τα οποία μετρούν διάφορα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, τόσο υγιή όσο και ψυχοπαθολογικά. Τα τελευταία χρόνια όμως τη σκυτάλη έχει πάρει η βιολογία, που μελετά πώς τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας σχετίζονται με βιολογικές μεταβλητές. Το χρησιμότερο ψυχολογικό μοντέλο για τη μελέτη της βιολογικής βάσης της προσωπικότητας ονομάζεται «The big five» (οι 5 μεγάλοι παράγοντες) και περιλαμβάνει την εξωστρέφεια, τον νευρωτισμό, την προσήνεια, την ευσυνειδησία και τη δεκτικότητα σε εμπειρίες, παράγοντες που είναι ανεξάρτητοι ο ένας από τον άλλον: επομένως, και η βασική βιολογία του καθενός θα πρέπει να είναι ξεχωριστή. Εντυπωσιακό είναι ότι η βαθμολογία που παίρνει το άτομο σε κάθε παράγοντα παραμένει σταθερή στη διάρκεια της ζωής του και ότι υπάρχει μεγάλη συμφωνία ανάμεσα στη βαθμολογία που δίνει κάποιος βαθμολογώντας τον εαυτό του και όταν τον βαθμολογεί κάποιος άλλος που τον ξέρει καλά. Οι ίδιοι παράγοντες φαίνεται να ισχύουν σε διαφορετικούς πολιτισμούς και γλώσσες, γεγονός το οποίο δείχνει ότι πράγματι αναφέρονται σε κάτι βαθύτατα ανθρώπινο. Σύμφωνα με τον δρα Robert McCrae, ερευνητή στο National Institute of Health, το μεγαλύτερο μέρος της προσωπικότητας (50-80%) κληρονομείται, καθορίζεται δηλαδή από τα γονίδια και όχι από το περιβάλλον ή την ανατροφή. 

Τι ρόλο παίζει το περιβάλλον;

Σαφώς επηρεάζει το άτομο, ιδίως πριν από την ηλικία των 30 ετών. Μάλιστα γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι γίνονται πιο ευχάριστοι καθώς περνούν τα χρόνια. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές θεωρίες για το τι καθορίζει το μη κληρονομημένο κομμάτι της προσωπικότητάς μας, αλλά δεν θεμελιώνονται ερευνητικά. Αυτό που η σύγχρονη έρευνα καταδεικνύει είναι ότι η γονεϊκή στάση και ο τρόπος ανατροφής του παιδιού παίζουν πολύ μικρότερο ρόλο από ό,τι πιστεύονταν: η σημαντικότερη συμβολή προέρχεται από τα γονίδια.

Νευρωτικά... γονίδια

H ερευνητική ομάδα του Klaus -Peter Lesch στο Πανεπιστήμιο Wurzburg της Γερμανίας (1996) βρήκε ένα ποικιλόμορφο γονίδιο που σχετίζεται με τη βαθμολογία στον νευρωτισμό, ενώ μια ισραηλινή επιστημονική ομάδα με επικεφαλής τον Richard Ebstein στο Herzog Memorial Hospital της Ιερουσαλήμ βρήκε ένα γονίδιο σχετιζόμενο με την εξωστρέφεια.

Το επονομαζόμενο γονίδιο Lesch κωδικοποιεί την πρωτεΐνη 5-HTT, έργο της οποίας είναι να αντλεί μόρια της χημικής ουσίας σεροτονίνης - που ρυθμίζει τη διάθεση - από τις συνάψεις του εγκεφάλου (μεταφέρουν σήματα ανάμεσα στις απολήξεις των νεύρων) πίσω στα εγκεφαλικά κύτταρα. Αυτή η επαναπρόσληψη συντονίζει τη νευρομεταβίβαση ρυθμίζοντας την ένταση και τη διάρκεια των σημάτων της σεροτονίνης στις συνάψεις. H ομάδα του Lesch βρήκε ότι το γονίδιο υπάρχει σε δύο διαφορετικές μορφές, ή αλληλόμορφα, η μία εκ των οποίων διαθέτει ένα παραπάνω κομμάτι. Ονόμασαν αυτά τα αλληλόμορφα «μακρά» και «βραχέα». Οταν έδωσαν σε 505 άτομα ένα τεστ προσωπικότητας (5 μεγάλοι παράγοντες), βρήκαν μια αδύναμη αλλά σταθερή σχέση ανάμεσα στα αλληλόμορφα και στη βαθμολογία. Ατομα με τη βραχεία μορφή του γονιδίου - 68% του γενικού πληθυσμού - είχαν σημαντικά υψηλότερη βαθμολογία στον παράγοντα «νευρωτισμός». Οι επιστήμονες συμπέραναν ότι αυτή η παραλλαγή του γονιδίου της μεταφοράς σεροτονίνης, το οποίο κληρονομούμε, έχει μικρή αλλά σημαντική επιρροή στην προσωπικότητα.

H ομάδα του δρος Ebstein βρήκε μια σύνδεση ανάμεσα στην εξωστρέφεια και σε ένα γονίδιο που σχετίζεται με τη νευρομεταβίβαση. Αυτό το γονίδιο κωδικοποιεί τον υποδοχέα ντοπαμίνης DRD4, που βρίσκεται στη μεμβράνη των νευρώνων και μεταδίδει σήματα ντοπαμίνης από το εσωτερικό στο εξωτερικό του κυττάρου. Και σε αυτή την περίπτωση το γονίδιο εμφανίζεται σε δύο διαφορετικές μορφές, «μακρά» και «βραχεία». Βρέθηκε ότι άτομα με τη «μακρά» μορφή του γονιδίου είχαν υψηλότερη βαθμολογία στον παράγοντα «Δεκτικότητα σε εμπειρίες».

Γιατί είναι τόσο σημαντικά αυτά τα ευρήματα; Διότι η σεροτονίνη και η ντοπαμίνη είναι σημαντικοί ρυθμιστές της διάθεσης και του συναισθήματος, άρα οι γενετικές διαφορές στον βιοχημικό εξοπλισμό που τις ρυθμίζει επηρεάζουν την προσωπικότητα του ανθρώπου. Ερευνες με καλλιεργημένα νευρικά κύτταρα δείχνουν την ύπαρξη πιθανού μηχανισμού για την επιρροή του γονιδίου του Lesch: τα κύτταρα με δύο μακρά αλληλόμορφα είναι δύο φορές αποτελεσματικότερα στην άντληση σεροτονίνης από ό,τι κύτταρα με ένα ή δύο βραχέα αλληλόμορφα, και οι άνθρωποι που έχουν τουλάχιστον ένα αλληλόμορφο - τείνουν να είναι πιο νευρωτικοί - έχουν σχετικά υψηλότερα επίπεδα σεροτονίνης στις νευρωνικές συνάψεις τους.

H ομάδα του δρος Ebstein βρήκε μια διαφορετική μορφή του γονιδίου υποδοχέα της σεροτονίνης 2C, που σχετίζεται με την προσήνεια. Ερευνητές στην Ουγγαρία και στην Ιαπωνία βρήκαν μια άλλη εκδοχή του γονιδίου υποδοχέα της ντοπαμίνης D4 που σχετίζεται με την εξωστρέφεια. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν πώς τα γονίδια επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα νεύρα επικοινωνούν από το ένα μέρος του εγκεφάλου σε ένα άλλο.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η προσπάθεια ανεύρεσης των γονιδίων της προσωπικότητας αξίζει τον κόπο. Κάθε γονίδιο έχει μέτρια συμβολή στις διαφορές σε μία μόνο διάσταση της προσωπικότητας, αλλά η συμβολή τους είναι αρκετά μεγάλη για να δείξει ότι ο αριθμός γονιδίων που περιλαμβάνεται σε κάθε χαρακτηριστικό της προσωπικότητας είναι δυνατό να ελεγχθεί - περίπου 20-30 γονίδια. 

H χημεία του νου

Ο δρ Ahmad Hariri, του National Institute of Mental Health των ΗΠΑ, χρησιμοποίησε τη μαγνητική τομογραφία (fMRI) για να διαπιστώσει πώς τα γονίδια που επηρεάζουν τη χημεία του εγκεφάλου συμβάλλουν στη δημιουργία της σύνθετης προσωπικότητας. Είκοσι οκτώ άτομα, τα μισά με τη βραχεία εκδοχή του γονιδίου 5-HTT και τα άλλα μισά με τη μακρά, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια προσωπικότητας και είδαν φωτογραφίες από τρομακτικές εκφράσεις προσώπου, ενώ η δραστηριότητα του εγκεφάλου τους μετριόταν από fMRI. Τα υποκείμενα δεν είχαν διαφορές στη βαθμολογία στο τεστ προσωπικότητας. Είχαν όμως σημαντικές διαφορές στα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας: τα άτομα με τη βραχεία μορφή του γονιδίου έδειξαν περισσότερο φόβο στην εγκεφαλική τους δραστηριότητα, προερχόμενη από την αμυγδαλή, περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την επεξεργασία των τρομακτικών ερεθισμάτων. Ο δρ Hariri συμπέρανε ότι το να έχει κανείς τη βραχεία εκδοχή του γονιδίου καθιστά την αμυγδαλή του πιο ευαίσθητη και αυτό πιθανόν εξηγεί γιατί αυτή η εκδοχή του γονιδίου συνδέεται με νευρωτικές τάσεις.

Το Εγώ μας γεννιέται ή φτιάχνεται;

Παρά τις τελευταίες ερευνητικές επιτυχίες στον τομέα της βιολογικής προσέγγισης της προσωπικότητας, η επιστήμη βρίσκεται ακόμη μακριά από το να μπορεί να εξηγήσει μέσω της γενετικής και των τεχνικών απεικόνισης του εγκεφάλου ένα τόσο σύνθετο φαινόμενο όπως η προσωπικότητα του ανθρώπου. Χρειάζονται πολλές έρευνες ακόμη για να γίνει κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο η γενετική μας συγκρότηση αλληλεπιδρά με το περιβάλλον για να αναδειχθεί η μοναδική προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Είναι λοιπόν ο άνθρωπος έρμαιο των γενετικών του καταβολών ή μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά και από το περιβάλλον του; H θετική απάντηση έρχεται από τον δρα Paul Costa, του National Institute of Health των ΗΠΑ: «Ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει την προσωπικότητά του, αλλά χρειάζεται σκληρή προσπάθεια».


Στρατηγικά Παιχνίδια & Επίδραση Στον Εγκέφαλο - Παίξτε Δωρεάν Go, Σκάκι, Hex

Στρατηγικά παιχνίδια & επίδραση στον εγκέφαλο - Παίξτε δωρεάν go, σκάκι, hex κ.ά

Γκο / Go & Επίδραση Στον Εγκέφαλο

Το γκο είναι ένα στρατηγικό επιτραπέζιο παιχνίδι που ξεκίνησε από την Κίνα. Οι δυο παίκτες, άσπρος και μαύρος, προσθέτουν εναλλάξ πέτρες στο γκομπάν (ταμπλό), περικυκλώνοντας μια περιοχή, φυλακίζοντας πέτρες του αντιπάλου και προστατεύοντας τις δικές τους πέτρες. Το Γκο παίζεται κυρίως στην Ανατολική Ασία (Κίνα, Ιαπωνία, Κορέα κλπ.), και μέσω του διαδικτύου στον υπόλοιπο κόσμο.

Οι κανόνες του Γκο είναι πολύ απλοί, αλλά η στρατηγική που ακολουθεί είναι περίπλοκη και θεωρείται ότι ξεπερνά σε βάθος άλλα παιχνίδια σαν το Σκάκι. Πρωταθλητές του Γκο δεν σταματούν να τελειοποιούν την στρατηγική τους. Από παλιά σύγκριναν το Γκο με τον πόλεμο. Στρατηγικές από την κινέζικη Τέχνη του πολέμου, χρησιμοποιούνται μερικές φορές στο Γκο. Σαν τους πολέμους, το Γκο τελειώνει όταν οι παίκτες συμφωνούν ότι δεν υπάρχουν άλλες κινήσεις που να έχουν νόημα. Η τελική βαθμολογία αποτελείται από την περιοχή που ελέγχει ο κάθε παίκτης και τον αριθμό των πετρών που κατάφερε να φυλακίσει. 
Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι παίζοντας go χρησιμοποιούνται και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Αυτό σημαίνει ότι με την ενασχόλησή σας με το Go, ενεργοποιούνται ταυτόχρονα το δημιουργικό και το λογικό μέρος του εγκεφάλου και δημιουργούνται ισχυρότερες συνδέσεις μεταξύ των δύο ημισφαιρίων, ότι πιο ιδανικό για την προπόνηση του εγκεφάλου!
Στη λίστα (Top 10) με τα δέκα σημαντικότερα επιτεύγματα του 2016 βρίσκεται η θριαμβευτική νίκη στη Ν. Κορέα του υπολογιστή AlphaGo της DeepMind (θυγατρικής της Google) επί του Νο 2 στον κόσμο παίκτη του πολύ δύσκολου επιτραπέζιου παιγνιδιού Go, δείχνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται όλο και πιο έξυπνη.


Σκάκι & Επίδραση Στον Εγκέφαλο

Σε μια μελέτη από την Γερμανία, ερευνητές έδειξαν σε ορισμένους καλούς και αρχάριους σκακιστές μια σειρά από απλά γεωμετρικά σχήματα καθώς και διάφορες θέσεις σκακιού όπου ακολουθούσε μια ερώτηση περί του γεωμετρικού σχήματος και της θέσης του σκακιού και μέτρησαν τις αντιδράσεις των υποκειμένων καθώς ο εγκέφαλος τους επεξεργάζονταν την ερώτηση. Ανέμεναν ότι το αριστερό ημισφαίριο, αυτό που επεξεργάζεται τις σκακιστικές θέσεις, θα είναι πιο δραστήριο από το δεξί στους έμπειρους σκακιστές. Αλλά, αυτό που είδαν είναι ότι και το δεξί ημισφαίριο αυτών των σκακιστών ήταν σχεδόν το ίδιο δραστήριο. Οι καλοί σκακιστές χρησιμοποιούσαν ταυτόχρονα και το δεξί και το αριστερό ημισφαίριο. Από την άλλη, στην αναγνώριση και την οπτική επεξεργασία των απλών γεωμετρικών σχημάτων και των καλών και των αρχάριων σκακιστών, ο εγκέφαλος έδειξε παρόμοια συμπεριφορά. Όσο πιο πολύ δηλαδή παίζει κανείς σκάκι και γίνεται καλύτερος, τόσο το δεξί του ημισφαίριο μαζί με το αριστερό θα λειτουργούν περισσότερο.

Το σκάκι βοηθά φοβερά στην ανάπτυξη του τμήματος του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τον στρατηγικό σχεδιασμό και την πρόβλεψη. Το τμήμα αυτό είναι ο προμετωπιαίος φλοιός και είναι ακόμα υπεύθυνο για τον αυτοέλεγχο και την κριτική ικανότητα. Δεν είναι καθόλου περίεργο λοιπόν που οι έφηβοι πχ έχουν ελάχιστο αυτοέλεγχο, η κριτική τους ικανότητα είναι συνήθως κακή με λήψη ανώριμων αποφάσεων και δεν μπορούν να προγραμματίσουν τόσο καλά όσο οι ενήλικες. Όλα αυτά επειδή ο προμετωπιαίος φλοιός είναι από τα τελευταία τμήματα του εγκεφάλου που αναπτύσσεται πλήρως, πράγμα που γίνεται στα τελευταία στάδια της εφηβείας ή αρκετά αργότερα. Παίζοντας σκάκι όμως, βοηθά στην πρόωρη ανάπτυξη του προμετωπιαίου φλοιού και δείχνει στο άτομο όλα τα προαναφερθέντα, όπως καλύτερο αυτοέλεγχο, καλύτερες αποφάσεις, καλύτερη κριτική σκέψη και ικανότητα πρόβλεψης, αποτρέποντας έτσι από πιθανά λάθη και λανθασμένες επιλογές

Συνοπτικά το σκάκι: 

1. Αυξάνει την νοημοσύνη
2. Βοηθά στην πρόληψη κατά του Αλτσχάιμερ
3. Εξασκεί τα 2 ημισφαίρια του εγκεφάλου
4. Αυξάνει την δημιουργικότητα
5. Βελτιώνει την μνήμη
6. Βελτιώνει την ικανότητα επίλυσης διαφόρων προβλημάτων
7. Βελτιώνει την ικανότητα μελέτης 
8. Βελτιώνει την συγκέντρωση
9. Αναπτύσσει δενδρίτες στους νευρώνες του εγκεφάλου 
10. Αναπτύσσει την ικανότητα στρατηγικού σχεδιασμού και πρόβλεψης


Παιχνίδια στρατηγικής για την εξέλιξη της σκέψης μέσω των νοητικών σχημάτων της τακτικής και της στρατηγικής. Αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι η νίκη αλλά η αλλαγή, η προσαρμοστικότητα και η χρήση της πλαστικότητας του εγκεφάλου, διότι έτσι δημιουργούνται συνεχώς νέες συνάψεις μεταξύ των νευρώνων και αυξάνουμε την πολυπλοκότητα του εγκεφάλου μας. 




Γρίφοι και Προβλήματα Λογικής για την αύξηση της λογικής κρίσης

Γρίφοι και Προβλήματα Λογικής για την αύξηση της λογικής κρίσης
Γρίφοι και Προβλήματα Λογικής - Ασκήσεις ευφυΐας για την αύξηση της λογικής κρίσης

1# Ο γρίφος του Einstein
Σε ένα δρόμο υπάρχουν πέντε σπίτια, πέντε διαφορετικών χρωμάτων. Σε κάθε σπίτι ζει ένας άνθρωπος διαφορετικής εθνικότητας. Οι πέντε ιδιοκτήτες: πίνουν ένα συγκεκριμένο είδος ποτού καπνίζουν μία συγκεκριμένη μάρκα τσιγάρων και έχουν ένα συγκεκριμένο κατοικίδιο. Όλοι έχουν μεταξύ τους διαφορετικά κατοικίδια, διαφορετικές μάρκες τσιγάρων και διαφορετικά είδη ποτών. 

Υποδείξεις: 
1. Ο Βρετανός μένει στο κόκκινο σπίτι. 
2. Ο Σουηδός έχει ένα σκύλο. 
3. Ο Δανός πίνει τσάι. 
4. Το πράσινο σπίτι είναι αριστερά από το άσπρο σπίτι. 
5. Ο ιδιοκτήτης του πράσινου σπιτιού πίνει καφέ. 
6. Αυτός που καπνίζει Pall Mall τσιγάρα εκτρέφει πουλιά. 
7. Ο ιδιοκτήτης του κίτρινου σπιτιού καπνίζει Dunhill. 
8. Αυτός που μένει στο μεσαίο σπίτι πίνει γάλα. 
9. Ο Νορβηγός μένει στο 1ο σπίτι.
10. Αυτός που καπνίζει Blends μενει δίπλα σε αυτόν που έχει γάτες.
11. Αυτός που έχει το άλογο μένει δίπλα σε αυτόν που καπνίζει Dunhill. 
12. Ο ιδιοκτήτης που καπνίζει Blue Master πίνει μπύρα. 
13. Ο Γερμανός καπνίζει Prince. 
14. Ο Νορβηγός μένει δίπλα στο μπλε σπίτι. 
15. Αυτός που καπνίζει Blends εχει ένα γείτονα που πίνει νερό. 

Η ερώτηση είναι: Ποιος έχει το ψάρι; 


2# Το πέρασμα της γέφυρας

Τέσσερις φίλοι θέλουν να διασχίσουν μία γέφυρα στο σκοτάδι. Ο A περνάει την γέφυρα σε 1 λεπτό. O B περνάει την γέφυρα σε 2 λεπτά. O C περνάει την γέφυρα σε 5 λεπτά. O D περνάει την γέφυρα σε 10 λεπτά. Η γέφυρα αντέχει το βάρος μόνο δύο εξ αυτών και όταν περνάνε δύο μαζί, είναι αναγκασμένοι να περάσουν στον χρόνο του πιο αργού. Έχουν μαζί τους έναν φακό που είναι απαραίτητος για να τη διασχίσουν, γι' αυτό κάθε φορά πρέπει κάποιος να τον επιστρέφει. Η ερώτηση είναι: Ποιος είναι ο ελάχιστος χρόνος που απαιτείται για να περάσουν και οι τέσσερις απέναντι; 


7# - Σε μια παράξενη χώρα

Σε μια παράξενη χώρα, οι κάτοικοί της χρησιμοποιούν το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης, αποδίδοντας την ίδια έννοια στα σύμβολα +, * και =, αλλά τα ψηφία 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 χρησιμοποιούνται με διαφορετική σειρά από ότι συνήθως. Πιο συγκεκριμένα, το σύμβολο καθενός από τα ψηφία διαφέρει από το συνηθισμένο. Πιο κάτω φαίνονται μερικές σωστές πράξεις στο αριθμητικό σύστημα της παράξενης χώρας, που κατά σύμπτωση ισχύουν και στο δικό μας σύστημα: 4*7=28 5*7=35 4*6=24 1+4+6+7+7=25 Αν οι κάτοικοι αυτής της χώρας έγραφαν 2x302, ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού σε εμάς;


8# - Βρείτε τα ψηφία του δεκαψήφιου αριθμού

Όπως παρατηρείτε στην εικόνα πρέπει να βρείτε έναν δεκαψήφιο αριθμό ώστε το ψηφίο στην πρώτη θέση να δείχνει τον συνολικό αριθμό των μηδενικών του αριθμού, το ψηφίο στη θέση με την ένδειξη 1 να δείχνει τον συνολικό αριθμό των 1 και ούτω καθεξής, μέχρι την τελευταία θέση, το ψηφίο της οποίας πρέπει να δείχνει τον συνολικό αριθμό των 9 στον αριθμό. Η απάντηση είναι μοναδική.


Δοκιμάστε να επιλύσετε τους γρίφους / προβλήματα λογικής




Νοιώθεις συμπτώματα κατάθλιψης; Ασχολήσου με τους άλλους

Αλτρουισμός - Νοιώθεις συμπτώματα κατάθλιψης; Ασχολήσου με τους άλλους
Της δρ Λίζα Βάρβογλη (Ψυχολόγος, Νευροψυχολόγος) Αναδημοσίευση από "ΤΟ ΒΗΜΑ science"
Γεννιόμαστε ή γινόμαστε αλτρουιστές; Ο αλτρουισμός κάνει καλό στην υγεία 

Ο άνθρωπος ίσως είναι βιολογικά προορισμένος να συνεργάζεται. H επιλογή της συνεργασίας και της αλτρουιστικής συμπεριφοράς ερεθίζει τα κέντρα της ευχαρίστησης στον εγκέφαλο. Αυτό το «νευρωνικό κύκλωμα» ανταμοιβής πιθανότατα αποτελεί τη βάση του αλτρουισμού. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: στη σαβάνα της Πλειστοκαίνου εποχής οι άνθρωποι άρχισαν να ζουν σε ομάδες, διότι ήταν σχεδόν αδύνατο να ζήσουν μόνοι τους από πρακτική - και όχι από συναισθηματική - άποψη. 


H πρώτη πράξη αλτρουισμού. Σύμφωνα με τον Eccles, το πρώτο απτό δείγμα αλτρουιστικής πράξης έρχεται πριν από 60.000 χρόνια: βρέθηκε ο σκελετός ενός ανθρώπου Νεάντερταλ με εκ γενετής προβλήματα τέτοιου είδους, που δεν θα μπορούσε να επιβιώσει ως την ηλικία των 40 ετών αν δεν τον είχαν φροντίσει οι δικοί του άνθρωποι, π.χ. δίνοντάς του μασημένη τροφή. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το δαρβινικό δόγμα της επιβίωσης του ισχυροτέρου. 

H βιολογική βάση του αλτρουισμού. H πρώτη ένδειξη ότι ο αλτρουισμός έχει βιολογική βάση βρέθηκε το 1984, σε πειράματα με πιθήκους που έμαθαν να τραβάνε δύο αλυσίδες: στη μία περίπτωση τραβώντας την αλυσίδα εξασφάλιζαν φαγητό, ενώ στη δεύτερη περίπτωση εξασφάλιζαν περισσότερο φαγητό αλλά ταυτόχρονα έβλεπαν ότι δινόταν ηλεκτροσόκ σε κάποιον άλλο πίθηκο. Πολύ σύντομα η πλειονότητα των πιθήκων του πειράματος προτιμούσε να τραβάει την αλυσίδα που δεν συνεπαγόταν ηλεκτροσόκ για τους άλλους, παρά το ότι σήμαινε λιγότερο φαγητό. Το συμπέρασμα; Τα άτομα στενοχωριούνται με τον πόνο του άλλου και προβαίνουν σε πράξεις για να τον σταματήσουν, ακόμη και αν οι ίδιοι χάνουν κάτι. 

Ο Giacomo Rizolatti του Πανεπιστημίου της Πάρμας στην Ιταλία και ο Marco Iacoboni, νευροψυχίατρος στο Πανεπιστήμιο του Λος Αντζελες εντόπισαν «νευρώνες-καθρέφτες» στον προκινητικό φλοιό του εγκεφάλου πιθήκων και ανθρώπων. Το χαρακτηριστικό αυτών των νευρώνων είναι ότι ενεργοποιούνται τόσο όταν το άτομο κάνει μια πράξη όσο και όταν παρακολουθεί τον πειραματιστή να προβαίνει στην ίδια πράξη. Οι επιστήμονες συμπέραναν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι «καλωδιωμένος» να αντιλαμβάνεται τη συναισθηματική εμπειρία του άλλου και να κινητοποιείται για να κάνει κάτι. 

Με την τεχνική του f MRI βρέθηκε ότι υπάρχει μια βιολογικά προκαθορισμένη βάση για αλτρουιστική συμπεριφορά: συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν τα εξεταζόμενα υποκείμενα έπαιζαν το παιχνίδι «δίλημμα του φυλακισμένου» και αποφάσιζαν να δείξουν εμπιστοσύνη και να συνεργαστούν μεταξύ τους, παρά να αλληλοπροδοθούν για άμεσο κέρδος, λένε ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Emory (η έρευνα δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «Neuron»). H έρευνα αυτή για πρώτη φορά δείχνει ότι η συνεργασία και ο αλτρουισμός αποτελούν εσωτερική ανταμοιβή για τον εγκέφαλο, ακόμη και όταν υπάρχει εξωτερική πίεση για το αντίθετο, δηλώνει ο Δρ Berns. H βάση του αλτρουισμού είναι βιολογική: είτε γενετικά προγραμματισμένη είτε εξελισσόμενη μέσω της κοινωνικοποίησης στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Τεστ iq με ντόμινο (D-70 iq test)

Το τεστ ευφυΐας Domino D-70 iqtest μετρά τη γενική νοημοσύνη (παράγοντα/factor g του Spearman*) αξιολογώντας τις λειτουργίες της αφαιρετικότητας και της κατανόησης των σχέσεων. Το τεστ αποτελείται από 44 ερωτήματα. Σε κάθε ερώτημα σας δίνονται μια σειρά από ντόμινο ταξινομημένα σύμφωνα με κάποιο λογικό κανόνα που πρέπει να ανακαλύψετε για να συμπληρώσετε το ντόμινο που λείπει. Η διάρκεια του τεστ είναι 25 λεπτά και το μέγιστο σκορ που μπορεί να επιτευχθεί είναι 137 iq στην κλίμακα Stanford-Binet, αποτέλεσμα που αντιστοιχεί στο 1% του πληθυσμού.

* Ο Charles Spearman (1863-1945), αναφέρεται ως αυτός που εφηύρε τη στατιστική τεχνική της ανάλυσης παραγόντων (Spearman, 1927) και, στηριζόμενος στην εφαρμογή της, εξέφρασε την άποψη ότι: 

Υπάρχει ένας μεμονωμένος παράγοντας γενικής νοημοσύνης (g), ο οποίος «διαχέεται» και σχετίζεται με την επίδοση του ατόμου σε όλες τις δοκιμασίες νοητικών ικανοτήτων (διέπει όλες τις καταστάσεις μάθησης), καθώς και ένα σύνολο συγκεκριμένων παραγόντων, ο καθένας από τους οποίους αντανακλά κάποια ειδική δεξιότητα (s), η οποία σχετίζεται και μπορεί να επηρεάσει την επίδοση του ατόμου σε ένα συγκεκριμένο είδος δοκιμασίας νοητικών ικανοτήτων (πχ. σε δοκιμασίες αριθμητικών υπολογισμών). 

Ο Spearman πίστευε ότι ο γενικός παράγοντας (g) αποτελεί ένα είδος νοητικής ενέργειας και είναι το κλειδί για την κατανόηση της νοημοσύνης. Ακόμη και σήμερα πολλοί ψυχολόγοι πιστεύουν ότι η θεωρία του είναι κατά βάση σωστή (πχ. Jensen, 1998. βλ. Sternberg & Grigοrenko, 2002). 



Ακολουθούν 4 λυμένα παραδείγματα και ο τρόπος με τον οποίον θα δίνετε τις απαντήσεις. Διαβάστε προσεκτικά. 

Παραδείγματα:

Ερώτημα Α

iq test mensa


Κάθε ντόμινο απο αριστερά προς τα δεξιά (α) εναλλάσει διάταξη οριζόντια-κατακόρυφη και (β) προστίθεται μιά κουκκίδα. Το ντόμινο που πρέπει να τοποθετηθεί στο τέλος είναι το ντόμινο που έχει έξι κουδικές στην κορυφή και έξι κουκίδες στη βάση του.Ως απάντηση θα δώσουμε τον αριθμό 6 στον πρώτο κενο τετράγωνο και τον αριθμό 6 στο άλλο.

Ερώτημα Β

test iq δωρεαν


Ως απάντηση θα δώσουμε τον αριθμό 6 στον πρώτο κενο τετράγωνο και τον αριθμό 0 στο άλλο. Παρατηρούμε τη λογική που συνδέει αυτά τα ντόμινο μέσω των ακολουθιών 1, 2, 3, 4, 5, 6 και 0, 0, 0, 0, 0, 0. Το κενό συμβολίζεται με το 0.


Ερώτημα C 

iq test free

Ως απάντηση θα δώσουμε τον αριθμό 2 στον πρώτο κενο τετράγωνο και τον αριθμό 4 στο άλλο. Παρατηρούμε τη λογική που συνδέει αυτά τα ντόμινο μέσω των ακολουθιών [α] (βλέπε οριζοντία) 4, 5, 6, 0, 1, 2, 3 (είναι η κυκλική ακολουθία απο τό 0 έως το 6. Τυγχάνει να ξεκινά από το 4 αλλά λογω κύκλου όταν ολοκληρώνεται, συνεχίζει από το 0 και [β] 2, 1, 0, 6, 5, 4, 3 (είναι η κυκλική ακολουθία απο τό 0 έως το 6. Τυγχάνει να ξεκινά από το 2 πηγαίνοντας ανάστροφα και λογω κύκλου όταν ολοκληρώνεται, συνεχίζει από το 6)


Ερώτημα D

τεστ iq

Συγκρίνουμε σε κάθε σειρά το ντόμινο στα αριστερά με το ντόμινο στα δεξιά, παρατηρούμε μια συμμετρία. Στην κορυφή του σχήματος παρατηρούμε ότι έχουμε στα αριστερά το ντόμινο 6-1 και στα δεξία πάλι το ντόμινο 6-1. Στην αποκάτω σειρά ντόμινο έχουμε στα αριστερά το ντόμινο 5-2 και στα δεξιά το ντόμινο 2-5. Παρατηρούμε ότι τα εξωτερικά (5 - 5) και τα εσωτερικά άκρα (2 - 2) είναι ίδια. Συνεχίζοντας, στα αριστερά έχουμε το ντόμινο 0-4, στα δεξιά το 4-0 (εξωτερικά και εσωτερικά άκρα είναι ίδια). Τελειώνοντας, ότι έχουμε αριστερά πρέπει να' χουμε και δεξιά, άρα ως απάντηση θα δώσουμε τον αριθμό 1 στον πρώτο κενο τετράγωνο και τον αριθμό 3 στο άλλο.



Μπορεί να αλλάξει ο εγκέφαλος; Πλαστικότητα εγκεφάλου

Μπορεί να αλλάξει ο εγκέφαλος; Πλαστικότητα εγκεφάλου.
Χωρίς φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να «αυτεπιδιορθωθεί» ή να αναδιοργανωθεί δημιουργώντας νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων του.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι φτιαγμένος για να αλλάζει, σύμφωνα με τον Michael Merzenich, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. Εκ πρώτης όψεως, αυτό ακούγεται πολύ λογικό, αφού προφανώς είμαστε ικανοί για μάθηση. Σύμφωνα όμως με τις ιδέες του Merzenich, αυτή η αλλαγή είναι πολύ μεγαλύτερης κλίμακας. Ας φανταστούμε τον εγκέφαλο σαν μια πεδιάδα: τη μια χρονιά το νερό ίσως την αρδεύει κυλώντας βορειοδυτικά, σε μικρά κανάλια, ενώ την επόμενη χρονιά ίσως τη διασχίζει ένας μεγάλος κεντρικός ποταμός. Εναν χρόνο αργότερα η χαρτογράφηση της πεδιάδας αλλάζει πάλι: τα κανάλια του νερού κυλούν νοτιοανατολικά. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τον εγκέφαλο: αλλάζοντας το εισερχόμενο ερέθισμα, είτε αυτό είναι συμπεριφορά, φυσική ή διανοητική άσκηση - όπως ο υπολογισμός του ποσοστού έκπτωσης, η επίλυση σταυρόλεξων, η εκμάθηση ενός νέου παιχνιδιού -, αλλάζει αντιστοίχως και ο εγκέφαλος. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται πλαστικότητα των νευρώνων. Ως πριν από λίγες δεκαετίες η επιστήμη θεωρούσε ότι μόνο ο εγκέφαλος των παιδιών είχε πλαστικότητα, αλλά τα τελευταία χρόνια τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι και ο ενήλικος εγκέφαλος έχει πλαστικότητα. Ετσι, χωρίς φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις, ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να «αυτεπιδιορθωθεί» ή να αναδιοργανωθεί, δημιουργώντας νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων του. Οταν λοιπόν μετά από ένα ατύχημα ή εγκεφαλικό επεισόδιο μια εγκεφαλική περιοχή δυσλειτουργεί, μια άλλη περιοχή μπορεί να αναλάβει το έργο της πληγείσας.

Ν. Λυγερός - Το τουρκικό ισλαμικό κράτος

Νίκος Λυγερός - Το τουρκικό ισλαμικό κράτος.
Ενώ υπάρχουν ακόμα άτομα που δεν μπορούν να ονομάσουν σωστά την τρομοκρατική οργάνωση Daesh, η αλήθεια όσον αφορά στην συνεργασία με την Τουρκία γίνεται όλο και πιο φανερή. Στην ουσία, αν ονομάζαμε την τελευταία τουρκικό ισλαμικό κράτος θα συνειδητοποιούσαμε ότι το συνεργατικό πλαίσιο όχι μόνο ήταν αναμενόμενο, αλλά και φυσιολογικό. Βέβαια, όταν κάναμε τις πρώτες αναφορές σ’ αυτό πολλοί θεωρούσαν όχι μόνο ότι είναι παράλογο, αλλά ακόμα και επικίνδυνο. Ενώ τώρα είναι ο ίδιος ο αρχηγός της τουρκικής αντιπολίτευσης που κατηγορεί την τουρκική κυβέρνηση για τα πάρε δώσε που έχει με την τρομοκρατική οργάνωση. Ξεκαθάρισε ευθέως ότι Τούρκοι από εβδομήντα πόλεις της χώρας έχουν ενταχθεί στην τρομοκρατική οργάνωση. Κι ότι τραυματίες της βρίσκονται σε τουρκικά νοσοκομεία. Και δεν έφταναν αυτά τα στοιχεία, αποκάλυψε επίσης ότι η ισλαμική κυβέρνηση βρίσκεται σε διάλογο με παρακλάδι της Αλ Κάιντα. Με άλλα λόγια, τώρα έχουμε επίσημη τουρκική πηγή που επαναλαμβάνει αυτά που είχε ανακαλύψει η στρατηγική ανάλυση. Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να ανοίξουμε τα μάτια μας, ειδικά όταν λέμε ότι είχε κάποιο νόημα η συμφωνία που έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Τουρκία...